Kuriozitete Për Tiranën
• Tirana ndodhet i 10 m mbi nivelin e detit.
• Temperaturat mesatare vjetore janë: në korrik +24°C dhe në janar +7°C
• NĂ«’ vit bie 1200 mm shi.
• Sipërfaqja e Qytetit të Tiranës është 31 km2.
Ekzistojnë tri hipoteza për prejardhjen e emrit Tiranë:
1. Tiranë mendohet se vjen nga jjala Theranda, e përmendur në burimet e lashta greke dhe latine, që vendasit e quanin Të ranat, meqëfusha ishte formuar si rezultat i materialeve të ngurta që sillnin ujrat nga malet përreth.
2. Tirana vjen nga Tirkan. Tirkan ka qenë një kështjellë në shpat të malit tëDajtit që daton nëfillimin e shekullit të parë para Krishtit. Akoma ekzistojnë rrënojat e kësaj kështjelle të lashtë, e cila mendohet të ketë qenë kështjella që historiani bizantin Prokop (shek. VI), e quan kështjella e Tirkanit.
3. Tirana vjen nga Greqishtja e Vjetër Tyros që do të thotë bulmet. Në fitshën e Tiranës, bëhej tregëtimi i bulmetrave nga barinjtë e zonave përreth.
• Monumenti historik mĂ« i vjetĂ«r i studiuar Ă«shtĂ« njĂ« mozaik i shekullit III (qĂ« ndodhet nĂ« rrugĂ«n “Naim FrashĂ«ri”), i cili ka qenĂ« bazamenti i njĂ« kishe paleokristiane.
• Për herë të parë, emri i Tiranës në formën e sotme, përmendet në vitin 1418 në një dokument Venedikas.
• Tirana si qytet u themelua më 1614 nga Sulejman Pasha, me origjinë nga fshati Mullet. Fillimisht ai ndërtoi një xhami, një furrë dhe një hamam. Dy shekuj më vonë drejtimin e qytetit e mori familja Toptani nga Kruja.
Popullsia në dekada:
â– NĂ« vitin 1703, Tirana kishte 4000 banorfi.
■Në vitin 1820: 12.000 banorë.
■Në vitin 1945: 60.000 banorë.
■Në vitin 1990: 250.000 banorë
• Akualisht, popullsia e Tiranës ëshlë mbi 700.000 banorë.
•
Në vitin 1769 treva e Tiranës eksportonte në tregjet e Venedikut 2600 fuçi vaji ulliri dhe 14.000 dengje duhani.
• Xhamia nĂ« qendĂ«r tĂ« TiranĂ«s, e quajtur Xhamia e Et’hem Beut, filloi tĂ«’ ndĂ«rtohej mĂ« 1789 nga Molla beu i ardhur prej PetrelĂ«s dhe u pĂ«rfundua mĂ« 1821 nga i biri, Haxhi Et’hem Beu, stĂ«rnipi i Sulejman PashĂ«s. PĂ«r tĂ« punuan mjeshtĂ«rit mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
• Kulla e Sahatit u fillua nga Haxhi Et’hem Beu rreth vitit 1821-1822 dhe u pĂ«rfundua me ndihmat e familjeve tĂ« pasura tĂ« TiranĂ«s. Montimi i sahatit u bĂ« nga familja Tufina. MĂ« 1928 u ble nĂ« Gjermani nga shteti shqiptar njĂ« Sahat modern dhe kulla u ngrit nĂ« lartĂ«sinĂ« 35 m.
• Ura e Tabakëve (përballë Parlamentit) dhe Ura e Terzive (aktualisht ura e rrugës së Elbasanit) datojnë në fillim të shekullit XIX.
• Tirana ngriti flamurin e Pavarësisë më 26 Nëntor 1912.
• Biblioteka u themelua në vitin 1922 dhe kishte 5000 vëllime.
• Shkolla e Parë Teknike, u hap më 1921 nga Kryqi i Kuq Amerikan.
• Tirana u shpall kryeqytet i pĂ«rkohshĂ«’m mĂ« 8 Shkurt 1920 nga Kongresi i LushnjĂ«s dhe pĂ«rfundimisht e mori kĂ«tĂ« status mĂ« 31 Dhjetor 1925.
• Godina ekzistuese e Parlamentit u ngrit më 1924 dhe fillimisht ka shërbyer si Klubi i Oficcrëvc. Aty, me 1 Shtator 1928, Ahmet Zogu shpalli monarkinë.
• Qendra e Tiranës cshtë projektuar nga arkitcktël të njohur italianë të periudhës musoliniane Florestano de Fausto dhe Armando Brasini. Pallati i Brigadave (ish-pallati mbretëror), godinat
e Ministrive, Banka Kombëtare dhe Bashkia janë vepra te tyre. Më 1925 u akredituan në Tiranë disa ambasada rëndësishme si amerikane, bullgare, çekosllovake, franceze, gjermane, greke, italiane, jugosllave, rumune, turke, dhe hungareze.
• Pallatet e quajtura italiane në zonën e Shallvareve, janë ndërtuar në vitet 1936-37 dhe shërbenin kryesisht si shtëpi banimi për nëpunësit e lartë. Kjo lagje u quajt Tirana e Re.
• Godina aktuale e Kryeministrisë është ndërtuar gjatë Luftës së Dytë Botërore nga Italianët.
• Godina ku ndodhet aktualisht kryesia e Parlamentit (ish godina e Komitetit Qendror gjatë komunizmit) është ndërtuar në vitin 1956.
•Bulevardi «DĂ«shmorĂ«t e Kombit» Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar nĂ« vitin 1930 me emrin Bulevardi Zogu I. GjatĂ« komunizmit pjesa nga Sheshi “SkĂ«nderbej” deri tek Stacioni i trenit u quajt Bulevardi Stalin.
• Ura e madhe e LanĂ«s nĂ« Blv. “DĂ«shmorĂ«t e
Kombit” Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar nĂ« vitet 1934-1935.
• Pallati i Kulturës, ku ndodhet Teatri i Operas dhe Baletit dhe biblioteka Kombëtare, u përfundua më 1963. Ai u ndërtua mbi ish-pazarin e vjetër të Tiranës dhe tulla e parë u vendos nga Hrushovi
më 1959.
• Monumenti i Skënderbeut, i ngritur më 1968, është vepër e Odhise Paskalit në bashkëpunim me Andrea Mano dhe Janaq Paço. Ai u vendos me rastin e 500 vjetorit të vdekjes së heroit kombëtar.
• Akademia e Shkencave u themelua më prill 1972. Godina ku gjendet aktualisht ka qenë pallati i vjetër mbretëror.
• Muzeu Historik KombĂ«tar u ndĂ«rtua mĂ« 1981 dhe afresku nĂ« ballĂ« tĂ« tij titullohet «ShqipĂ«’ria».
• Qendra Ndërkombëtare e Kulturës, ish-muzeu Enver Hoxha u përurua më 1988. «Piramida» u projektua nga një grup arkitektësh nën drejtimin e Pranvera Hoxhës dhe Klement Kolanecit.
Numra kontakti:
Informacion Mbi Tiranën Tel: 124
Informacion Tel:253 023, 224 066
Biblioteka Kombetar Sheshi Skënderbej, pranë Pallatit të Kulturës Tel: 223 843
Policia Nderhyrja e shpejtë Tel: 129
Zjarrfikësi
Mbrapa Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit Tel: 128, 222 222
Qendra Spitalore Universitare
Rr. e Dibrës
Tel: 363 000/1, 362 630/1
Ambulanca e Specialiteteve Nr. 3 (Ish Poliklinika Qendrore) Rr. “Qemal Stafa” Tel: 225 440
Ambulancat e urgjencës Tel: 127, 222 235, 253 364, 253 365
Farmaci Nate _ (Shërbim 24 orë)
BIv. “Zogu I,” ngjitur me “Tirana Bank” Tel: 222 241
Stacioni i Trenit në Tiranë Tel: 226 356, 222 276
